In mijn praktijk Positive Impulse, heb ik met een aantal van mijn cliënten met klachten zoals astma, reuma en kanker gewerkt. Ik gebruikte hier een combinatie van visualisatie, symbooldrama (in de vorm van de lichaamstocht) en Simonton achtige interventies, waarbij de cliënt actief wordt aangespoord de kwaal met eigen verbeeldingskracht te lijf te gaan.

In het verlengde hiervan liggen andere ontspanningsmethoden die met visualisaties werken, zoals die van Kabatt-Zinn, het meditatief ontspannen bij bestrijding van pijn en stress, de progressieve relaxatie van Jacobson en de methode van Wolinsky die de cliënt toestaat de oude, in trance opgeroepen klacht bewust in het hier en nu ten volle te ervaren.

Duidelijk waar te nemen bij het gebruik van deze technieken is een directe pijn- en klachtvermindering en een sterk afnemen van de stress die hiermee gepaard gaat. Duidelijk was dat het mobiliseren van de eigen kracht, het gevoel van innerlijke lotsbepaaldheid vergroot. D.w.z. dat men beseft zelf iets te kunnen doen en niet machteloos te zijn t.o.v. van de kwaal of klacht.

Bij de methode van Simonton, worden visualisaties gebruikt waarbij de cliënt zich voorstelt dat de kwaal wordt bestreden in een levendige symbolische voorstelling, b.v. d.m.v. ridders te paard, die de kankercellen aan hun lans rijgen.

Hoewel deze methode voor kankerpatiënten is ontwikkeld zijn de visie en methoden ook bruikbaar voor andere (psychosomatische) klachten.

Verschillende deskundigen zijn hierover van mening dat in het genezingsproces van ziekten en klachten het eigen aandeel (motivatie en levenskracht) vaak belangrijker is dan dat van medicijnen bestraling of ingrepen.

Het echtpaar Simonton, hij was radioloog en directeur van een Texaans Kankerinstituut en zij psychotherapeute voor kankerpatiënten, ontwikkelde een behandeling voor kankerpatiënten die gericht is op het wekken van hoop, positieve verwachting ( self fulfilling prophecy) en het doen ontstaan van een nieuw levensperspectief.

De therapie kan soms beginnende kanker genezen; in veel gevallen wordt het ziekteproces vertraagd en wint het resterende leven aan kwaliteit. Men kan zo zijn”‘placebo effect” in eigen hand nemen. Het uitgangspunt van de therapie is de “kracht van de geest” van de cliënt te vergroten en hem ervan bewust te laten worden dat hij zelf een actieve rol kan spelen in het genezingsproces.

Als je de laatste onderzoelen bekijkt die ervan uitgaan dat stress en een gevoel van machteloosheid de afweer afzwakken, kan omgekeerd er van uit worden gegaan dat een positieve levensoriëntatie de afweer vergroot en ziekten kan voorkomen.

Via de trance van de visualisatie wordt hier een werkzame manier getoond om invloed te hebben op “normaal “ niet zo makkelijk te sturen processen die bijdragen aan een optimaler, dus gezonder functioneren.

Ik ben ook erg enthousiast over de resultaten van het zo genaamde "delenwerk", een ego-state-therapie. Deze werkt met een persoonlijkheids “deel”, dat verantwoordelijk is voor de klacht, het deel wordt in trance opgeroepen en er kan worden onderzocht waar dit deel de overtuigingen opdeed, op welke wijze dit deel wil helpen, wat het nodig heeft en of de opgeslagen besluiten en strategieën nog steeds voor de persoon werken. (meer hierover is te lezen op mijn site http://www.psycho-hypnotherapie-regressie.nl.)

Een vergelijkbare methodiek is de regressie, waar de cliënt in trance teruggaat naar het (traumatische) ontstaansmoment van de klacht.

Hier verkent de client het moment waar het trauma plaats vond en worden de vragen gesteld zoals, hoe de toen vormde belemmrende overtuiging, toen hielp, de moeilijke situatie hanteerbaarder maken. We kijken naar wat de cliënt toen nodig gehad zou hebben en hoe de overtuiging op dit moment nog een rol speelt en überhaupt nog nut heeft.. Een oude pijn of verdriet kan worden opgeroepen, doorvoeld en verzacht. Tevens kunnen uitspraken in een nieuw en volwassen daglicht worden gehoord omdat de cliënt er nu met de volwassen geest en competenties die daarbij horen, aanwezig is. Dit leidt vaak tot beter begrip van waarom besluiten en conclusies toen werden genomen. Deze liggen nu onbewust opgeslagen en kunnen voor veel pronlemen zorgen. De cliënt krijgt nu de kans deze vanuit een volwassen perspectief te benaderen en te herzien.

Ten Dam zegt hierover het volgende:
“Door opnieuw door de veroorzakende ervaringen heen te gaan, maken we de ladingen los en verwerken ze alsnog. Een marteling herbeleven, hoe erg ook, is onvergelijkbaar minder erg dan de echte marteling.
De ervaring is homeopathisch verdund, en geeft juist daardoor inzicht en overzicht.
Wat we toen niet begrepen, alleen al door de pijn en het verdriet en de honger en kou, begrijpen we nu wel.”
( ten Dam, 2001, blz. 104.)

Het werken met delen en regressie zijn denk ik zeer waardevolle methodes om de eerder in het leven opgedane overtuigingen te ‘up daten’ en zo de weg vrij te maken naar totale en werkelijke genezing, die dan door het totaalwezen van de cliënt wordt toegestaan en ondersteund.

Ten Dam zegt hierover i.v.m. met een regressiesessie die hij met een studente deed:
“Verandert dit (de regressie en de daarbij behorende interventies ) haar karakter?
Ja en nee. Ze verliest een hardnekkige emotie en kan de onderliggende instelling weer aannemen. Dit is integratie, helen, therapie. Dat maakt haar niet zwak, zacht of naïef. Een zwaar stuk wapenrusting kwijt te raken betekent een handicap kwijt raken – zeker in tijden van vrede. Een krachtig, open karakter is een structuur die vrijmaakt.

Regressie gaat niet over universele vergeving of onvoorwaardelijke liefde. Het gaat om begrip, aanvaarding en groei; om in evenwicht en in je kracht te komen. Het gaat om psychische en geestelijke gezondheid.”
(ten Dam,2001,blz.72.)

De definitie van hypnose zoals Hans ten Dam deze geeft in zijn boek Catharsis en Integratie is de volgende:
“Een trance waarin onze aandacht geïntegreerd is, naar binnen of naar iets buiten ons. We zijn tijdelijk minder alert en minder bewust van onze omgeving. Onze waarneming van tijd verandert en we worden meer bewust - of juist minder - van ons lichaam. Imaginatieve mogelijkheden nemen toe. Onze lichamelijke toestand verandert, onze huidweerstand wordt groter, hersengolven worden trager en we worden slomer en stiller.

Hypnotiseren induceert deze trance, gewoonlijk door anderen (hypnotiseur) en soms door onszelf (zelfhypnose). Hypnotherapie verloopt in trance. In deze toestand kunnen we makkelijker vorige ervaringen exploreren en makkelijker suggesties in ons opnemen.”
( ten Dam,2001, blz. 396.)

Het voorbeeld van het succesvol bestrijden van b.v. PDS is denk ik het mooiste voorbeeld van een succesvolle aanpak via hypnotherapie. Hypnotherapie wordt nu officieel erkend als zijnde de meest doeltreffende manier om deze ontwrichtende en lichamelijk verzwakkende ziekte aan te pakken.. Het praktische nut van deze interventies uit de Integratieve Psychotherapie zie ik als enerzijds, de weg vrij makend naar een gezond zelfbeeld, de genezing van de geest en het zichzelf gunnen en toestaan van gezond worden. Anderzijds als het rechtstreeks aanspreken van de zich op het onbewuste niveau bevindende genezende krachten.

Anderzijds is het frappant om te zien hoe mensen met een krachtig zelfbeeld en positieve levenshouding, lichamelijke ongemakken  als minder ingrijpend  lijken te ervaren.

Ik heb b.v. een aantal mensen met HIV begeleid tot aan het einde van hun laatste levensfase en het was fascinerend en ontroerend om te zien, welke krachten nog konden worden gemobiliseerd zuiver op basis van pure geestkracht.

D.m.v. het optimaliseren van de geestelijke gezondheid,  en het gebruik van trance denk ik dat er  veel te bereiken is wat betreft het nog beter met elkaar in overeenstemming brengen  van de combinatie lichaam en geest. Het via trance in aanraking komen , ingrijpen in en optimaliseren van onbewuste  processen, is m.i. heel doeltreffend en bij uitstek geschikt om de geestelijke en lichamelijke gezondheid te optimaliseren.

Met trance bedoel ik dan de staat waarin iemand is als hij zich naar binnen keert en de aandacht voor de buitenwereld verslapt, dit is vergelijkbaar met het opgaan in een film, een dagdroom, of een goed boek. In deze trance staat is het mogelijk zich vroegere situaties beter voor de geest te halen dan in de dagelijkse staat, ook kan men hier in b.v. makkelijker in contact komen d.m.v. visualisaties met datgene wat zich normaal op een onbewust niveau afspeelt. 

Tevens verdwijnt de  rationele benadering vanuit de bewuste en kritische geest wat meer naar de achtergrond, waardoor men over het algemeen meer open staat voor suggesties.

De mate van trance kan verschillen van zeer licht en zich nog bewust zijn van wat er in de omgeving gebeurt, tot zeer diep, helemaal in de trance ervaring opgaand en geen prikkels meer uit de omgeving ontvangend.
De openleggende interventies waar we ons hoofdzakelijk mee bezig houden,  binnen de Integratieve Psychotherapie zijn denk ik essentieel wat betreft het aanpakken van overtuigingen, ik-sterkte en zelfbeeld, omdat iemand  met blokkerende overtuigingen waarschijnlijk zichzelf het genezingsproces niet altijd makkelijk zal toestaan.

In zijn "Handboek voor psychosomatiek" vestigt Kees Meijer de aandacht op het enorme belang, eerst de onderliggende overtuigingen aan te pakken, omdat als deze niet worden gezien en herkaderd, de klacht zich zeer waarschijnlijk op een andere plek dan de huidige zal gaan openbaren. ( Meijer 2003

In de hypnotherapie wordt gebruikt gemaakt van geïnduceerde en spontane trance.         Onder spontane trance wordt verstaan, de staat van naar binnen gekeerd zijn en gefocust zijn, die vanzelf ontstaat als de client zich richt op de kwaal of het probleem. Deze wordt meestentijds als subtieler waargenomen dan de geinduceerde trance, zoals de 3 en 5 stapsinductie, maar kan even werkzaam zijn.Ik denk daarom ook niet dat de een de voorkeur verdient boven de ander en dat de keuze voor spontane of geïnduceerde trance genomen zou moeten worden, afhankelijk van de gevoeligheid, dispositie en vermogen van de cliënt.

Ik denk dat veel mensen een groot deel van hun leven in deze natuurlijke trance staat doorbrengen, onder invloed van de meest uiteenlopende meestal onbewuste impulsen, signalen, gevoelens, maatschappelijke en morele waarden en in de loop der jaren opgedane eigen overtuigingen.

De kracht van trance berust waarschijnlijk op het kunnen omzeilen van de weerstanden en de ratio, die de geest ontvankelijker zullen maken voor de aangeboden suggesties en interventies en vooral aan het in aanraking kunnen komen met processen die zich normaal niet laten beïnvloeden door de bewuste geest.

Aangezien ik het heb over het verschil tussen de natuurlijke, vanzelf optredende trance, waarbij contra-indicaties vanzelfsprekend geen rol kunnen spelen, omdat deze toestand onwillekeurig wordt opgeroepen en de geïnduceerde trance, zou ik bij deze laatste vorm nog wel iets over de contra-indicaties en de werkzaamheid willen vermelden.

Trance wordt afgeraden en /of is niet werkzaam bij de volgende gesteldheden, waarbij een rode draad lijkt te zijn of mensen al dan niet in staat zijn om werkelijkheid van fantasie te onderscheiden,n.l. o.a.:

Chronische psychose, sterk narcistische persoonlijkheid, waarbij de cliënt niet bereid is naar zichzelf te kijken, ernstige psychopathie, angsttoestanden, zeer onstabiele patiënten en mensen met een sterk erotiserende of afhankelijkheidsbehoefte.

Hiernaast is de trance welke men gebruikt in de hypnotherapie een natuurlijke toestand van lichaam en geest, die meestal gepaard gaat met relaxatie.

Echte contra-indicaties voor het oproepen van deze toestand via suggesties, lijken er niet te zijn. Het allerbelangrijkste is de verborgen kracht binnen de mens, die in een ieder verborgen zou zijn en slechts ontwaakt zou dienen te worden.

Literatuur: Kees Meijer, Handboek Psychosomatiek, 3e druk, 2003 Baarn.